Kako su srpski gradovi dobili imena

Čačak

Čačak

Na njih smo navikli, ali, razmislimo li bolje, neka imena srpskih gradova zaista su neobična. Na primer Čačak.

Vuk Stefanović Karadžić je davne 1820. godine posetio manastire u okolini i zapisao je legendu po kojoj je Čačak dobio ime: “Govori se da su manastir Vavedenje gradili Sveti Sava i njegov otac Simeon. Još se pripoveda da je nekakav njihov sluga od svakih kola koja su vukla kamen kroz polje uz Moravu, ostavljao po jedan kamen na mestu gde je sada Čačak, pa od ovog kamenja onde zidao crkvu. Kad su ga zapitali šta radi, on je odgovarao – ‘Eto, čačkam nešto’…” Crkva se i danas nalazi na tom mestu i veća je od manastira Ovčarsko-kablarske klisure.

Zrenjanin

Oko šest stotina godina, ovaj grad je nosio ime Bečkerek, koje se upotrebljavalo od prvih pisanih tragova o naselju. Kako se navodi na zvaničnoj internet prezentaciji ovog grada, „ne postoje verodostojna objašnjenja o poreklu i značenju imena Bečkerek, koje se izgovaralo u raznim varijantama“. Neki istoriografi izvode reč iz imena naroda Pečeneza, istoričar Sentklarai tvrdi da je osnivač ovog naselja pleme Beče i Gregor, a turski putopisac Evlija Čelebija opisuje naselje kao „Beš Telek“ („pet dinja“- pet poluostrva između begejskih meandara na kojima se razvilo naselje). Zrenjanin je 1935. ime promenio u Petrovgrad – po kralju Petru Prvom Karađorđeviću, a tokom Drugog svetskog rata je nemačka okupaciona vlast vratila gradu ime Bečkerek i dodala reč „Veliki“. Ipak, drugog oktobra 1946. godine, na dvogodišnjicu oslobođenja, grad je dobio ime Zrenjanin, po po revolucionaru i narodnom heroju Žarku Zrenjaninu.

Vladičin Han

Po predanju, ovaj grad dobio je ime po usamljenom hanu koji se nalazio na “carskom drumu”, u ataru sela Kalimance. Reč je o kući koju je, prema podacima publiciste Tatomira P. Vukanovića, polovinom 19. veka podigao Stefan Grk. On je, dok je bežao od Turaka, sagradio han za prihvat karavana, ali i kako bi sam imao utočište. Kasnije je ovu kuću prodao skopskom mitropolitu i vladici Pajsiju, po kojem je han nazvan Vladičin han. Oko hana je, potom, formirano naselje, koje je ime dobilo po ovoj kući.

Kragujevac

Ovaj grad se prvi put pominje u turskom popisnom defteru iz 1476. godine, i to kao „Kragujofča“ – bivši trg na kojem su 32 kuće. Uglavnom se smatra da je dobio ime po kraguju, vrsti jastreba koja se u srednjem veku koristila za lov. Ova ptica je danas centralni simbol grba grada Kragujevca.

Leskovac

Kako kaže legenda, u blizini mesta na kojem se danas nalazi ovaj grad nalazilo se brdo ispod kojeg se nalazilo jezero. Kada je ono presušilo, ostala je samo leska, biljka čiji je plod lešnik, te je grad pre šest vekova nazvan po njoj. Ipak, u vreme vladavine Osmanlija, Leskovac je nazivan Hisar – što na turskom znači „tvrđava“.

Novi Sad

Grad osnovan na zalasku XVII veka (1694. godine) ranije je nosio imena Racka varoš (Ratzen Stadt, Ratzenstatt) i Petrovaradinski šanac (Peterwardeiner Schantz), a od 1748. on je Novi Sad (Neoplanta, Neusatz, Ujvidek). Na svim ovim jezicima, on znači isto – „novi zasad“.

Užice

Mnogo toga u vezi sa istorijom Užica još uvek nije razjašnjeno, ali je jedno sigurno – ovaj grad nosi isto ime već najmanje sedam stotina godina. U jednom dubrovačkom dokumentu iz 1329. godine, pominje se kao Vsice, a o tome kako je dobio ime postoje brojne legende. Po jednoj od njih, oni koji su se protivili Turcima bili su ograđivani, odnosno „vođeni u žice“, ali po njoj grad nije postojao (makar pod tim imenom) pre dolaska Osmanlija. Po drugoj legendi, u ovom gradu su izrađivana mala užad – „užice“, pa ga je nazvao narod po njemu. Treća legenda govori o anegdoti nekadašnjih Užičana koji su se odlobodili lopova i čuli njihovo „Vala, braćo, nećemo ti nikad više u žice“. Četvrta je možda i najrealnija: po njoj je grad nazvan po uskim i dugačkim njivama koje su se nazivale „užicama“.

Izvor: Nacionalna geografija

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *