Jukon – velika reka

Jukon

Jukon (Yukon) je najmanja i najzapadnija od tri kanadske teritorije. Jukon je prvo bilo ime za reku (na jeziku američkih Indijanaca reč znači – velika reka), a 13. juna 1898. godine, kada je osnovana administrativna oblast, uzeto je za njen naziv.

Ovo je i datum kada se teritorija Jukon odvojila od Severozapadnih teritorija, u okviru kojih je bila u sastavu Kanade, i dobila status posebne teritorije.

Istorija

Jukon su vekovima naseljavali Aboridžini koji su iz Azije preko zaleđenog Beringovog moreuza prešli u Severnu Ameriku. Bavili su se uglavnom lovom i ribolovom, a postoje dokazi i da su ruski trgovci dolazili u ove krajeve u XVIII veku.

Godine1825, arktičkom obalom Ser Džon Frenklin stigao je do Jukona, a petnaest godina kasnije i britanski trgovac krznom Robert Kempbel.

U narednom periodu kompanija Hadsons Bej gradi utvrđenja za trgovinu krznom, koja je, sa teritorijama, morala da ustupi Kanadi 1870. godine. Čitavo podučje severne Kanade u to vreme se naziva Severozapadne teritorije. Granice oblasti Jukon iscrtane su 1895. godine, a tri godine kasnije Jukon je postao posebna kanadska teritorija.

Brži razvoj Jukona i novo naseljavanje počinje 1942. godine, izgradnjom autoputa Aljaska, dugim 2.446 kilometara. Sledeći talas radnika i doseljenika stiže 1979. godine kada je otvoren autoput Dempster koji prelazi Arktički krug i otvoren je tokom cele godine.

Priroda…

Činjenica da se na teritoriji Jukona nalaze tri nacionalna parka govori o lepoti divljine ovog dela kanadskog severa. Oblast obiluje vodenim površinama, bilo da se radi o potocima, rekama ili jezerima.

Reka Jukon, po kojoj je teritorija i dobila ime, sa 3.700 kilometara dužine, druga je najduža reka u Kanadi. Severniji region je uglavnom tundra, sa lišajima, mahovinama, oskudnom travom i niskim rastinjem, dok su na jugu guste četinarske šume.

Specifičnost Jukona su i vulkani Pacifičkog vatrenog prstena.

Klima u pojasu južno od Arktičkog kruga je prijatnija, sa malo padavina. Severniji predeli imaju karakteristična kratka leta sa dugim danima, a u najsevernijima sunce ne zalazi oko tri meseca u toku leta i ne izlazi oko tri meseca u toku zime.

Jukon

… i ljudi

Vajthors (Whitehorse) je proglašen za glavni grad teritorije Jukon 1953. godine. Ranije je to bio Douson (Dawson), grad koji je nastao iz šatorskog naselja tokom zlatne groznice krajem XIX veka.

U Vajthorsu živi oko 75% stanovnika od oko 35 hiljada, koliko ih ima na celoj teritoriji. Više od jedne četvrtine stanovnika su Aboridžini, a veoma je jaka i frankofona zajednica. Interesantno je da na teritoriji Jukona zivi čak 14 naroda starosedelaca, koji govore osam jezika.

Turisti dolaze u Jukon da pešače i planinare, kampuju, idu u lov i ribolov, na posebno popularan rafting ili jednostavno dolaze da posete i vide divljinu ili polarnu svetlost, auroru borealis. Turizam je značajna privredna grana i pokretač ekonomskog rasta.

Jukon je poznat i kao…

… prostor Klondajk zlatne groznice na kraju XIX veka, koja se naziva i Poslednja velika zlatna groznica. Oko sto hiljada tragača krenulo je na put u Klondajk region u Jukonu. Samo 30-40 hiljada ljudi je stiglo na cilj, a oko četiri hiljade njih je došlo do zlata.

U nacionalnom parku Kluane nalazi se najviša kanadska planina Maunut Logan, visoka blizu šest hiljada metara.

Oko trećina prihoda ekonomije Jukona dolazi od rudarstva, uglavnom se koriste cink, olovo i zlato, dok se eksploatacija ogromnih rezervi srebra, gvožđa, bakra, uglja… tek očekuje.

Rast populacije Jukona između 1971. i 1991. godine bio 51%, duplo veći nego rast stanovništva cele Kanade u istom periodu.

Značajan izvor prihoda i danas je trgovina krznom lisice, dabra, vuka, lasice, kune, vidre…

Simbol teritorije Jukon je biljka hajdučka trava (Fireweed), ptica gavran (Common Raven) i drvo subalpska jela (Sub-alpine Fir).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *